Noong 2021, may mga Pinoy na nag-resign sa trabaho para mag-Axie full-time, mas malaki pa ang kita sa laro kaysa sa minimum wage. May nag-utang pa para makabili ng team. Ang Axie Infinity ang naging pinakamalaking play-to-earn phenomenon sa buong mundo, at ang Pilipinas ang sentro nito. Tapos noong 2022, bumagsak ang SLP token ng 99%, na-hack ang Ronin ng $625M, at halos isang gabi, naging zero ang kinikita. Nawala ang pera, naiwan ang utang. Ano ang nangyari, at may pag-asa pa ba ang blockchain gaming? Tingnan natin nang tapat, kasama ang masaklap na bahagi.
Pagkakaiba ng blockchain game at ordinary game
| Aspeto | Ordinary na Game | Blockchain Game |
|---|---|---|
| Pag-aari ng items | Pag-aari ng game company | Pag-aari ng player (nasa blockchain) |
| Na-ban ka | Lahat ng items, nawala | Nasa wallet mo pa rin ang items |
| Nagsara ang game | Lahat zero | Items nasa blockchain pa rin (pero baka walang bibili) |
| Trading | Sa loob lang ng platform (at minsan bawal) | Sa kahit anong marketplace, libre kang mag-trade |
| Panimulang gastos | Libre o one-time na bili | Ilan ay nangangailangan ng NFT (dati P50,000+ para sa Axie) |
| Chance kumita | Halos wala (boosting/account selling ay gray area) | Designed para kumita, pero HINDI guaranteed |
Ordinary game: parang nag-rerent ka ng condo, ang owner ang may-ari, pwede ka niyang paalisin anytime. Blockchain game: parang bumili ka ng condo, nasa pangalan mo. Pero ang value ng condo ay pwedeng bumaba, o maging "ghost town" ang building.
Axie Infinity: Ang Kwento ng Pilipinas
Ang Pagsikat (2020-2021)
- Nung pandemic lockdown sa Pilipinas, maraming nawalan ng trabaho. Natuklasan ng mga tao ang Axie, isang larong pwedeng pagkakitaan.
- Kailangan ng 3 Axie characters para magsimula, presyo noong peak: P50,000-P100,000+ para sa isang team
- Lumitaw ang "guilds" o mga scholarship program: mga investor ang bumili ng Axie, hiniram sa mga player na walang pambili, at hati-hati sa kita (karaniwang 60/40 o 50/50)
- Sa peak (July 2021): 2.7 milyong monthly active players, karamihan Pinoy
- May mga scholar na kumikita ng P20,000-P50,000+ bawat buwan, mas malaki pa sa minimum wage sa maraming lugar sa Pilipinas
- Naging sentro ng balita, CNN, BBC, documentaries ang ginawa tungkol sa Pinoy Axie players
Ang Pagbagsak (2022)
- Ang SLP token (reward sa paglalaro) ay walang limitasyon sa supply → pumapasok ang mas maraming SLP kaysa bumibili → bumagsak ang presyo 99%
- Marso 2022: $625 million ang ninakaw mula sa Ronin sidechain, isa sa pinakamalaking hack sa crypto history
- Bumaba ang bagong players → walang bagong pera → zero na ang kita ng mga scholar
- Monthly active players bumaba mula 2.7 milyon hanggang wala pang 100,000
- Mga nag-utang para bumili ng Axie team, nawala ang pera, naiwan ang utang
Mga Aralin
Ang Axie ay nagpatunay ng dalawang bagay: ① Pwedeng lumikha ng totoong economic activity ang blockchain games; ② Kung ang "kumita" lang ang dahilan para maglaro, siguradong babagsak ang ekonomiya ng laro. Kapag walang bagong player na pumapasok, sino ang bibili ng kinikita ng mga luma?
Ano ang Nangyari sa mga Scholar at sa Guild
Ang scholarship ang pinaka-Pilipinong bahagi ng kwentong ito, at ito rin ang bahaging madalas hindi napag-uusapan kapag tinatanong kung puwede pa bang maglaro ngayon. Sa sistemang iyon, ang manager ang bumibili ng Axie at ipinapahiram sa scholar; ang scholar ang naglalaro; hinahati ang kinitang SLP. Walang kontrata, walang payslip, walang benepisyo, pero para sa marami noong 2021 tunay na kita ito.
Nang bumagsak ang presyo ng SLP, ang scholar ang unang natamaan. Hindi lang bumaba ang kita, nawala rin ang dahilan para may magpahiram pa. Ang manager namang bumili ng maraming Axie sa mataas na presyo ay naiwan sa mga asset na wala nang bibili. Dalawang panig, iisang pinagmulan: walang bagong perang pumapasok.
Ngayon ay may libreng starter na Axie, kaya hindi mo na kailangan ng manager para makapaglaro. Pero ang scholarship bilang pinagkakakitaan ay hindi na bumalik, at hindi ito dahil sa pamamalakad ng laro. Ang modelo mismo ang nakasalalay sa tuloy-tuloy na pagdating ng bagong player.
Kung may nag-aalok pa rin sa iyo ngayon ng guild o ng tinatawag nilang P2E job, tatlo ang itanong bago sumali: sino ang may hawak ng account at ng wallet, nakasulat ba kahit saan ang hatian, at kung mawala bukas ang halaga ng token, may natitira ka pa bang halaga. Kapag wala sa tatlo ang may malinaw na sagot, hindi ito trabaho kundi pustahan.
StepN: Kumikita sa Paglalakad
StepN (2022), bumili ka ng NFT running shoes ($100-$1,000), at sa paglalakad/pagtakbo araw-araw, kumikita ka ng GST token.
- Peak: 700,000+ users. 10 minuto na pagtakbo = $50. Ang shoes na $100 ay naging $5,000+.
- Pagbagsak: GST bumagsak mula $9 hanggang $0.01. 10 minuto ng pagtakbo = $0.05. Shoes bumagsak mula $5,000 hanggang $5.
- Pareho ang aralin sa Axie: Bagong player ang nagbabayad sa lumang player. Kapag huminto ang paglaki, bumagsak.
Bakit hindi sustainable ang P2E
Sa ordinary game: ang player ay nagbabayad para sa kasiyahan, skin, battle pass, DLC. Sa P2E: ang player ay nagbabayad para kumita ng mas marami. Kapag lahat ay gustong mag-withdraw ng pera, sino ang maglalagay?
Sagot: ang bagong player. Ang pera ng bagong player = kita ng lumang player. Kapag bumaba ang bagong players, bumagsak ang sistema. Sa economics, tinatawag itong "Ponzi structure", hindi naman laging scam, pero naturally unsustainable.
| Saan galing ang pera | Ordinaryong laro | P2E na laro |
|---|---|---|
| Bayad ng player | Para sa saya | Para kumita |
| Ads | Karaniwan sa libreng laro | Halos wala |
| IP licensing | Merch, pelikula | Karamihan wala |
| Paglabas ng bagong token | Hindi applicable | Pangunahing "kita", pero dilution ito |
| Bagong player | Hindi ito ang haligi | Lubos na umaasa sa bagong pera |
Ang totoong value ng blockchain sa games
Kahit may problema ang P2E, may totoong value ang blockchain sa gaming:
- Totoong pag-aari: Ang P500 na skin mo sa ordinary game ay "rented", sa blockchain, totoong sa iyo.
- Transparent na scarcity: Sinabi ng game company na "1,000 lang ang espada na ito", pero baka gumawa pa sila ng 10,000. Sa blockchain, ma-verify mo ang exact na bilang.
- Interoperability: Theoretically, ang items mo sa Game A ay pwedeng gamitin sa Game B. Maliit pa ang implementation pero posible.
- Community governance: May voting rights ang players sa direction ng game. Hindi parang traditional games na "kung gusto ng company, sila ang bahala."
Mga blockchain game ngayon
| Laro | Uri | Panimulang Gastos | Peak Players | Status Ngayon |
|---|---|---|---|---|
| Axie Infinity | Pet battle | Dati P50,000+ | 2.7M | Malaki ang pagbaba, may free mode na |
| StepN | Exercise-to-earn | $100-$1,000 | 700K+ | Malaki ang pagbaba |
| Gods Unchained | Card game | Libre | ~100K | Stable, libre magsimula |
| Big Time | Action RPG | Libre | ~50K | Masaya muna bago kumita |
| Illuvium | RPG | Libre | In development | AAA quality graphics |
Ang "Peak Players" ay pinakamataas na naabot, hindi ang bilang ngayon; madalas ay napakalayo ng dalawa. Ang "Status Ngayon" ay batay sa 2026-06.
Bago ka maglaro: Pag-isipan muna ito
- Para ba sa kasiyahan o para kumita? Kung puro kumita ang dahilan, malamang ma-di-disappoint ka.
- Kaya mo bang mawala ang pera? Kung P50,000 ang kailangan para magsimula, tanungin mo: "okay lang ba kung maging P500 ito?"
- Naiintindihan mo ba ang tokenomics? Paano ginagawa ang token, ilan, sino ang nagbebenta? Kung hindi mo maintindihan, huwag mag-invest ng malaki.
- Masaya ba ang laro kahit walang kumita? Kung hindi, ibig sabihin walang intrinsic value ang laro.
- Nag-research ka ba sa team? May experience ba sila sa game development? Anong mga naunang project nila?
Saan papunta ang blockchain gaming pagkatapos ng Axie
- Mula P2E patungo sa "Play-and-Earn": Bagong games tulad ng Big Time at Illuvium, masaya munang laruin kahit hindi ka kumita; ang token ay bonus, hindi ang dahilan para sumali.
- Traditional game companies papasok: Ubisoft, Square Enix, at iba pa ay nag-e-explore na. Sila ang may alam sa game development, posibleng gumawa ng totoong magandang blockchain game.
- Libre magsimula: Ang modelo ng Axie na "kailangan ng P50,000 bago makapaglaro" ay patay na. Lahat ng bagong games, libre ang simula.
- "Invisible blockchain": Ang pinakamagandang blockchain game ay yung hindi mo nararamdaman na blockchain game, smooth ang experience, parang ordinary game.
Paano bumaba ang aktibong players ng isang laro
Sa talahanayan sa itaas, dalawang order of magnitude ang pagitan ng peak players ng Axie at ng status nito ngayon. Nakasabit pa rin ang curve na iyon sa DappRadar, at kahit anong laro ay ganito rin mahahanap:
- Buksan ang dappradar.com at pumunta sa "Games" ranking, libreng nakikita ang totoong active users (UAW: unique active wallets) ng bawat blockchain game.
- Hanapin ang Axie Infinity at tingnan ang kasalukuyang daily active users. I-compare mo sa peak nitong 2.7 milyon noong 2021, makikita mo ang totoong laki ng pagbagsak.
- Tingnan ang ranking ng mga top game ngayon. Pansinin: ang karamihan ng nangunguna ngayon ay libre ang simula, hindi na kailangan ng P50,000 bago makapaglaro, gaya ng lumang Axie model.
- Bago ka maniwala sa "kumikita ako rito," tingnan kung ang token ng laro (sa CoinGecko) ay tumataas pa rin o pababa. Kung pababa ang reward token, pababa rin ang kita mo.
Bago mag-invest ng oras o pera sa isang laro, tingnan muna ang aktuwal na player count sa DappRadar, saka ang kuwento. Kahit marami pang player ngayon, walang garantiyang hindi babagsak ang ekonomiya bukas; paulit-ulit ang aral ng Axie.
Kikita ka ba talaga sa play-to-earn?
- "Blockchain game = kumikita" ← Karamihan ng players ay nalulugi. Ang kumikita ay yung mga unang pumasok.
- "Lahat ng laro kailangan ng blockchain" ← Hindi. Single-player at story games ay hindi kailangan. Blockchain ay para sa games na may economy at trading.
- "Items pwedeng dalhin sa ibang game" ← Theoretically oo, pero halos walang nangyayari sa practice. Magkaiba ang art, balanse, at engine ng bawat game.
- "Patay na ang blockchain gaming" ← Hindi. Nagbago lang ang approach, mula "kumita" papuntang "masaya + may opsyong kumita."
Mga Karaniwang Tanong
Legit pa ba ang Axie Infinity o play-to-earn ngayong 2026?
Puwede pa ring maglaro, pero tapos na ang panahon ng malaking kita. Pagkatapos bumagsak ng Axie, mas pinapahalagahan na ng mga bagong laro ang saya kaysa kita. Huwag pumasok na inaasahang yayaman, ituring itong laro at ekstra lang ang posibleng kita, para hindi ka madaya ng mga bagong P2E na nangangako ng mataas na kita.
Ano ang pagkakaiba ng blockchain game at ordinary game?
Ang items mo ay naka-record sa blockchain at pag-aari mo talaga. Sa ordinary game, kapag na-ban ka o nagsara ang laro, wala ka nang mababawi. Pero sa blockchain game, ang value ng items ay pwedeng bumaba ng 99%.
Kumikita ba talaga ang mga naglalaro?
Sa simula, oo. Pero karamihan ng P2E games ay bumagsak ang ekonomiya. Ang mga nauna ang kumita, ang mga nahuli ang nalugi. Hindi guaranteed ang kita.
Sulit pa ba maglaro ng blockchain game ngayon?
Kung masaya ang laro, sulit. Kung para lang kumita, mag-ingat. Piliin ang libreng magsimula at may magandang reputation.
Balik na ba ang Axie scholarship ngayon?
Hindi na sa dating anyo. May libreng starter na Axie kaya puwede ka nang maglaro nang walang manager, pero ang scholarship bilang pinagkakakitaan ay nakadepende sa presyo ng token at sa dami ng bagong player, at wala na ang dalawang iyon. Kung may nag-aalok ng guild ngayon, tanungin kung sino ang may hawak ng wallet at kung nakasulat ang hatian.
Ang datos sa artikulong ito ay mula sa mga opisyal na pinagkukunan (pangunahing domain); nagbabago ito sa paglipas ng panahon, sundin ang opisyal, hanggang 2026-06:DappRadar.